Regeringen gebruiken begrotingsbeleid als primair instrument om het economische momentum te sturen. Het mechanisme is eenvoudig. Ambtenaren reguleren de belastingtarieven en het niveau van de overheidsuitgaven. Het doel is stabiliteit. Hun doel is om de grillige randen van de cyclus van bloei en mislukking glad te strijken.
Wanneer de groei stopt, verschuift de strategie naar expansie. Politici kunnen de belastingen verlagen. Hierdoor blijven huishoudens over met een besteedbaar inkomen. Mensen geven extra geld uit. Het verbruik neemt toe. De economie krijgt een impuls van onderop.
Projecten voor openbare werken hebben dezelfde functie. Door de overheidsuitgaven aan infrastructuur wordt geld rechtstreeks in het systeem gepompt. Aannemers ontvangen een vergoeding. Medewerkers kopen eten. De cyclus gaat door. Deze injectie heeft een expansief effect.
Het omgekeerde werkt ook. Als de economie oververhit raakt, kan de overheid deze inkrimpen. Ze verhogen de belastingen. Ze hebben bezuinigd. Als gevolg hiervan treedt vertraging op. Dit is gericht op het beteugelen van de inflatie.
Keynesiaanse transformatie
Deze aanpak vertegenwoordigt een belangrijk historisch keerpunt. Vóór de jaren dertig was het standaarddoel een begroting in evenwicht. De overheid probeert alleen het geld uit te geven dat zij binnenhaalt. De Grote Depressie veranderde alles.
John Maynard Keynes bood een nieuw recept aan. Hij pleitte voor anticyclisch management. Het land moet tegen de stroom in zwemmen. In slechte tijden moet je geld uitgeven en in goede tijden sparen. Dit verstoort de natuurlijke cyclus van uitzetting en inkrimping.
Het moderne begrotingsbeleid volgt nog steeds deze logica. Het gaat niet om elk jaar boekhouden. Het gaat om het beheersen van de totale vraag. De staat fungeert als schokdemper.
Machtsasymmetrie
Er is echter een probleem. Het begrotingsbeleid werkt in sommige richtingen beter dan in andere. Het is zeer effectief in het nieuw leven inblazen van een trage economie. Het heeft moeite om een inflatoir klimaat af te koelen.
Waarom? Beleid. Bezuinigingen zijn niet populair. Belastingverhogingen zijn zelfs nog erger. Kiezers straffen ambtenaren die geld afpakken. Deze acties zijn politiek schadelijk. De overheid aarzelt om op de rem te trappen.
Ook economische stabilisatoren spelen hier een rol. Automatische mechanismen, zoals werkloosheidsuitkeringen, treden in werking tijdens een recessie. Voeg geld toe wanneer u het het meest nodig heeft. In tijden van voorspoed nemen uiteraard ook de belastinginkomsten toe. Zonder nieuwe wetgeving zal dit de vraag temperen. Dit systeem is ontworpen om recessies gemakkelijker te maken dan tijden van hoogconjunctuur.
Coördinatie en context
Het begrotingsbeleid werkt zelden op zichzelf. Het werkt samen met monetair beleid. De centrale bank past de rente aan. Zij controleren de geldhoeveelheid. De twee beleidsmaatregelen moeten op elkaar worden afgestemd. Als het begrotingsbeleid de vraag stimuleert en het monetaire beleid de rente verhoogt, kunnen de effecten elkaar opheffen.
De instrumenten zijn bot. Een belastingverlaging van een bepaald bedrag garandeert geen bepaald groeipercentage. Het hangt af van hoe mensen reageren. Kunnen ze extra geld besparen? Of geven ze het meteen uit? Het multipliereffect varieert.
Het begrotingsbeleid is effectiever in het nieuw leven inblazen van een onrustige economie dan in het beteugelen van de inflatie.
Deze asymmetrie is belangrijk voor beleggers. Het beïnvloedt welke industrieën floreren. De uitgaven voor infrastructuur komen ten goede aan bouwmaterialen. Belastingverlagingen kunnen de waarde van duurzame consumptiegoederen vergroten. Als u het mechanisme begrijpt, kunt u markttrends voorspellen.
Het debat gaat door. Sommigen pleiten voor een strikt evenwichtige begroting. Zij vrezen dat tekortbestedingen tot een schuldenval kunnen leiden. Anderen volgen Keynes en zien schulden als een tijdelijk middel om stabiliteit op de lange termijn te bereiken. De waarheid ligt meestal ergens tussenin. Context is alles.
Er bestaat niet zoiets als een perfecte setting. De efficiëntie is afhankelijk van de arbeidsmarktomstandigheden
