Chris Hayes, presentator van All In van MSNBC, heeft jarenlang ontleed hoe aandacht de meest waardevolle hulpbron in het moderne leven is geworden. Zijn recente gesprek onthult een grimmige realiteit: in 2025 worden oorlog, politiek en zelfs de journalistiek steeds meer bepaald door de meedogenloze eisen van de aandachtseconomie. De vraag is niet of gebeurtenissen ertoe doen, maar hoe ze als inhoud presteren.
De prestaties van het imperialisme
De recente escalatie van de VS en Israël met Iran is een voorbeeld van deze dynamiek. Militaire acties zijn niet alleen strategische beslissingen, maar ook zorgvuldig samengestelde spektakels, ontworpen voor maximale zichtbaarheid. Vooral de regering van Trump beheerst de kunst van het “imperialisme als inhoud uitvoeren”, door agressieve daden zoals aanvallen op civiele schepen te organiseren en deze vervolgens uit te zenden als dramatische, bijna filmische gebeurtenissen.
Dit is niet nieuw; Hayes wijst op historische precedenten, zoals de sensationele berichtgeving over de Spaans-Amerikaanse oorlog door Hearst-kranten. Het verschil vandaag is schaal en snelheid. Imperiale ambitie is nu verpakt in ‘verticale video doomscrolls’, een meedogenloze, algoritmische feed waarmee conflicten in realtime worden gemonetariseerd.
De sleutel is niet het vermijden van het verhaal – de VS is in oorlog met Iran – maar het weerstaan van de drang om het spektakel zonder context te vergroten. ‘Oorlogsporno’, zoals Hayes het noemt, versterkt juist de dynamiek die aandachtzoekende agressie aandrijft.
Het dilemma van de journalist
Hayes erkent zijn eigen medeplichtigheid als ‘aandachtshandelaar’. Hij presenteert een tv-programma, publiceert een podcast en neemt zelfs deel aan de verticale video-razernij. De uitdaging is niet om je van het systeem te onthouden, maar om er ethisch doorheen te navigeren. Zijn aanpak: zorg ervoor dat de aandacht wordt verdiend door middel van inhoud, niet door manipulatie.
Hij haalt een voorbeeld aan waarbij de agressieve acties van Trump in Minnesota – waaronder dodelijke schietpartijen en ontvoeringen – een averechts effect hadden en de aandacht op hem richtten. Dit illustreert een cruciaal punt: het algoritme beloont niet altijd sensatiezucht. Soms kan overdreven bereik zelfvernietigend zijn.
Het product van aandacht
Hayes’ boek, The Sirens’ Call, stelt dat aandacht tijdens de Industriële Revolutie net als arbeid werd gecommodificeerd. Het proces begon met commerciële billboards en centpersen, waar het publiek werd gemeten en aan adverteerders werd verkocht. Tegenwoordig hebben technologiegiganten toegang tot miljarden gebruikers en gegevensveilingen op microsecondenniveau, waardoor oogbollen een hyperefficiënte markt worden.
De commodificatie van aandacht is nu onontkoombaar. Zelfs journalisten moeten meedoen, verticale video’s maken en niet alleen concurreren met andere nieuwsbronnen, maar met elk stukje inhoud dat ooit is gemaakt. Als u zich afmeldt, verliest u bereik.
De toekomst van aandacht
De centrale spanning blijft: hoe kun je nieuws brengen zonder te worden opgeslokt door de aandachtseconomie? Hayes stelt voor om zich op de inhoud te concentreren, te weigeren politici het verhaal te laten dicteren en te erkennen dat participatie – zelfs kritische participatie – nu onvermijdelijk is. De vraag is niet of we aan het systeem kunnen ontsnappen, maar of we het zo kunnen vormgeven dat het iets dient dat verder gaat dan eindeloze betrokkenheid.
De realiteit is dat de strijd om aandacht een permanente voorwaarde is voor het moderne leven, en dat de inzet hoger is dan ooit. De uitdaging is om het spel niet te negeren, maar om het te spelen met bewustzijn, integriteit en een duidelijk begrip van de krachten die aan het werk zijn.
