De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) worden onder de huidige regering geconfronteerd met een langdurige leiderschapscrisis, gekenmerkt door een snel verloop en een gebrek aan permanente leiding. Nu opeenvolgende waarnemend directeuren op korte termijn vertrekken, opereert het agentschap nu onder de tijdelijke leiding van Jay Bhattacharya, directeur van de National Institutes of Health (NIH), waardoor bezorgdheid wordt geuit over de paraatheid voor toekomstige noodsituaties op gezondheidsgebied.
Personeelszuiveringen en politieke inmenging
De situatie bij de CDC is verslechterd sinds een reeks massaontslagen vorig jaar op initiatief van minister van Volksgezondheid en Human Services Robert F. Kennedy Jr., resulterend in een geschatte 25% personeelsinkrimping. Deze omwenteling volgt op het abrupte ontslag van voormalig CDC-directeur Susan Monarez, die beweert dat ze is ontslagen omdat ze weigerde politiek gemotiveerde veranderingen door te voeren in het federale vaccinbeleid. De instabiliteit van het agentschap werd verder benadrukt door een gewapende aanval op de campus in Atlanta, waarbij een schutter, gemotiveerd door anti-vaccinsentiment, een reagerende politieagent doodde.
De zoektocht naar een vaste directeur – en waarom dat ertoe doet
De aanvankelijke keuze van de regering voor CDC-directeur, voormalig Amerikaans congreslid Dave Weldon, werd ingetrokken vanwege onvoldoende steun van de Senaat. Het leiderschapsvacuüm van het agentschap is niet louter administratief; het heeft implicaties voor de echte wereld. Deskundigen op het gebied van de volksgezondheid waarschuwen dat het gebrek aan stabiel leiderschap het reactievermogen van de VS op bioterroristische aanvallen of nieuwe uitbraken van ziekteverwekkers verzwakt.
“We zijn jammerlijk onvoorbereid zonder leiders die in staat zijn een nationale reactie te sturen, inclusief onderzoek, het opschalen van tests, duidelijke publieke communicatie en coördinatie met beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg”, waarschuwt Ronald Nahass, voorzitter van de Infectious Diseases Society of America.
Vertraagde surveillancegegevens, ontoereikende begeleiding voor artsen en verminderde financiële steun aan staats- en lokale gezondheidsafdelingen zijn enkele van de directe gevolgen.
Politieke spelletjes en juridische mazen in de wetgeving
De aanhoudende crisis wordt verergerd door een wet uit 2023, verdedigd door senator Ted Cruz, die bevestiging door de Senaat vereist voor de CDC-directeur. Hoewel bedoeld als controle op de macht van het agentschap, stelt deze maatregel de regering in staat tijdelijke leiders te installeren, terwijl de controle van het bevestigingsproces wordt vermeden.
Volgens de Federal Vacancies Reform Act kan een door de Senaat bevestigde functionaris meerdere acteerrollen tegelijkertijd vervullen. In dit geval leidt Bhattacharya nu zowel de NIH als de CDC, een situatie die critici als onhoudbaar omschrijven. De limiet van 210 dagen voor waarnemende benoemingen nadert op 25 maart, waarna bepaalde cruciale CDC-functies wettelijk beperkt kunnen worden zonder een bevestigde directeur.
Operationele uitdagingen en zorgen over bestuur
Deskundigen waarschuwen dat de gecombineerde werklast van het leiden van zowel de NIH als de CDC onbeheersbaar is. De NIH richt zich op onderzoek en het verstrekken van subsidies, terwijl de CDC zorgt voor realtime operationele reacties op noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid.
“Eén persoon vragen om beide tegelijk te besturen, is hetzelfde als iemand vragen om het vluchtverkeer te beheren en tegelijkertijd de vliegtuigen te ontwerpen”, zegt Y. Tony Yang, hoogleraar gezondheidsbeleid aan de George Washington University.
De geografische scheiding van de agentschappen – ruim 900 kilometer uit elkaar – maakt de zaken nog ingewikkelder. De regering verdedigt de tijdelijke regeling en beweert dat Bhattacharya het ‘volledige vertrouwen’ van president Trump bezit en een bewezen staat van dienst heeft op het gebied van ‘op wetenschap gebaseerde besluitvorming op de Gouden Standaard’. Critici blijven sceptisch en stellen dat de instabiliteit van het leiderschap opzettelijk is.
Het ontbreken van een permanente CDC-directeur vertegenwoordigt een dieper patroon van ondermijning van volksgezondheidsinstellingen, waardoor een gevaarlijke omgeving voor toekomstige crises wordt gecreëerd.
