Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft vrijdag de meeste tarieven van voormalig president Donald Trump geschrapt, wat mogelijk tot meer dan 175 miljard dollar aan terugbetalingen aan Amerikaanse bedrijven kan leiden. Het 6-3-besluit berustte op een fundamenteel juridisch principe: tarieven functioneren als belastingen, en de president heeft niet de grondwettelijke bevoegdheid om ze op te leggen zonder expliciete goedkeuring van het Congres. Trump had vertrouwd op de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) om verregaande tarieven in te voeren die op bijna elk land waren gericht, inclusief een controversieel beleid dat zelfs afgelegen eilanden belastte.
Deze uitspraak markeert een zeldzame berisping van de presidentiële overmacht door het Hof. Opperrechter John Roberts benadrukte dat geen enkele president in de vijftigjarige geschiedenis van IEEPA er ooit een beroep op had gedaan om zulke brede tarieven op te leggen, wat de ongekende aard van de acties van Trump onderstreepte. Hoewel sommige tarieven op staal, aluminium en koper onaangetast blijven vanwege afzonderlijke juridische rechtvaardigingen, maakt het besluit veel van de meest agressieve handelsmaatregelen ongeldig die tijdens zijn regering zijn geïmplementeerd.
De implicaties zijn aanzienlijk. Grote bedrijven als Costco, Prada, BYD en Goodyear hebben al rechtszaken aangespannen om terugbetalingen te eisen. Financiële bedrijven, waaronder Cantor Fitzgerald, profiteerden van de verwachte uitspraak door klanten toe te staan te wedden tegen de wettigheid van de tarieven.
De reactie van het Witte Huis was voorspelbaar uitdagend. Volgens CNN heeft Trump het besluit afgedaan als een “schande” en zinspeelde op alternatieve maatregelen. Het zal echter moeilijk zijn om dezelfde tarieven op verschillende manieren opnieuw in te voeren, omdat er nieuwe procedures en handelsonderzoeken nodig zijn. De terugbetalingen zelf kunnen ook logistieke hindernissen opleveren, zoals Trump zelf erkende in een Truth Social-post, waarin hij het proces ‘bijna onmogelijk’ noemde.
De uitspraak gaat niet alleen over geld; het gaat om checks and balances. Het besluit van het Hof bevestigt opnieuw de scheiding der machten en verhindert dat toekomstige presidenten eenzijdig tarieven opleggen zonder toestemming van het Congres. Dit schept een cruciaal precedent voor het handelsbeleid en zorgt ervoor dat economische dwang onderworpen blijft aan democratisch toezicht.
Uiteindelijk zal deze uitspraak een herbeoordeling van de Amerikaanse handelsstrategie afdwingen, en bedrijven maken zich op voor een strijd om miljarden aan te veel betaalde accijnzen terug te vorderen. De uitkomst onderstreept de blijvende macht van de rechtbanken om het optreden van de uitvoerende macht aan banden te leggen, zelfs in een tijdperk van gedurfd presidentieel beleid.
