De tweede regering-Trump was nog maar net ingeburgerd toen Rafael Concepcion een Facebook-bericht tegenkwam dat zijn leven fundamenteel zou veranderen. Maria Hernandez, een New Yorkse supermarkteigenaar die zich richt op de Latino-gemeenschap, kondigde aan dat klanten onderduiken vanwege de toegenomen immigratie- en douanehandhavingsactiviteiten (ICE). Ze bood gratis leveringen aan aan mensen die te bang waren om hun huis te verlaten, omdat de verkoop kelderde.
Concepcion, een immigrant van de tweede generatie en professor aan de Universiteit van Syracuse, was diep getroffen door de vrijgevigheid van Hernandez. Hij bezocht haar winkel, gaf geld uit en sprak zijn steun uit. Tijdens zijn bezoek kwam hij een andere klant tegen die het Facebook-bericht herkende en wilde helpen, wat het onmiddellijke rimpeleffect van angst en weerstand aantoonde. Deze ervaring veroorzaakte een groeiende morele verontwaardiging bij Concepcion, waardoor hij tot directe actie tegen ICE werd gedwongen.
In februari 2025 publiceerde Concepcion een opiniestuk in de Syracuse Post-Standard, waarin hij steun beloofde tegen ICE. Het artikel lokte snelle reacties uit, maar bevestigde alleen maar zijn vastberadenheid. ICE had onder de nieuwe regering het aantal dagelijkse arrestaties al verdrievoudigd, waardoor beleefde oproepen geen effect meer hadden. Op basis van twintig jaar technische ervaring besloot Concepcion een mobiele app te ontwikkelen die erop gericht was immigranten voor te lichten over hun grondwettelijke rechten wanneer ze met ICE worden geconfronteerd.
Gevoed door cafeïne en geholpen door AI-tools bouwde hij de app in zijn elektrische pick-up, waar hij tot diep in de nacht mee bezig was. Het project werd een obsessie. Zijn leven werd hypergefocust op deze missie, waarbij hij zijn garderobe vereenvoudigde tot 30 identieke outfits om beslissingsmoeheid te voorkomen. Toen de zoon van een chef-kok, Gabriel, werd vastgehouden door de grenspolitie ondanks dat hij een lopende asielzaak had, kwam Concepcion tussenbeide en verzekerde zich van zijn vrijlating op borgtocht na weken van juridisch werk.
Deze ervaring bracht de beperkingen van de app aan het licht: onderwijs alleen was niet voldoende als agenten de rechten negeerden. Concepcion draaide zich om en creëerde een agressiever instrument genaamd DEICER. Met de app konden gebruikers ICE-activiteit rapporteren door spelden op een kaart te plaatsen, waardoor gebruikers in de buurt werden gewaarschuwd met realtime informatie over de locaties van agenten – handig bij protesten of ontsnappingen.
DEICER werd in juli 2025 gelanceerd en sloot zich aan bij soortgelijke crowdsourced-tools die weerstand boden aan de technologische superioriteit van ICE. ICE had met zijn budget van 77 miljard dollar en door Palantir aangedreven volgsystemen een overweldigend voordeel. Het verzet was afhankelijk van onafhankelijke spelers als Concepcion, die al snel in botsing kwamen met trollen, rechtse media en Apple.
In 2018 vestigde Concepcion zich in Syracuse, waar hij storytelling en DEI-initiatieven doceerde aan de universiteit. Hij werd ook pleegouder en nam een onrustige tiener uit een risicobuurt op. Toen hij DEICER afrondde, liet de universiteit hem echter weten dat een beloofd hoogleraarschap niet langer beschikbaar was te midden van het terugdraaien van DEI.
DEICER kreeg meer dan 30.000 gebruikers voordat Apple het onder druk van het ministerie van Justitie verwijderde. De app werd beschouwd als een bedreiging voor de wetshandhaving, waarbij Apple ICE-agenten tot een beschermde klasse verklaarde. Concepcion nam wraak met gewijzigde versies, maar Apple weigerde deze opnieuw in te voeren. Hij ging door met het ontwikkelen van hyperlokale versies voor steden onder ICE-pieken, maar deze inspanningen ontbeerden lokale steun.
Siembra NC, een groep voor de rechten van immigranten, huurde Concepcion in om OJO Obrero te bouwen, een gemodereerde versie die is ontworpen om rapporten te verifiëren in plaats van realtime tracking te bieden. De groep vreesde de chaos van het oorspronkelijke model.
Net toen OJO Obrero de bètafase inging, lanceerde ICE ‘Charlotte’s Web’, een grote operatie in North Carolina. Siembra’s vertegenwoordiger bereidde zich voor op de aanval, maar Concepcion besefte de werkelijke prijs van verzet: zijn baan, zijn privacy en de altijd aanwezige dreiging van vergelding.
De inzet is hoog voor degenen die tegen ICE zijn. Het harde optreden van de regering tegen afwijkende meningen gaat verder dan alleen immigratiehandhaving en heeft gevolgen voor activisten, technologieontwikkelaars en instellingen die bereid zijn terug te dringen. Het geval van Rafael Concepcion laat zien hoe weerstand een persoonlijke prijs kan hebben, waardoor individuen gedwongen worden om te gaan met juridische risico’s, bedrijfscensuur en de erosie van institutionele steun.
