Donald Trump rozpoczął, zdaniem wielu, lekkomyślną wojnę z Iranem, co wydaje się wynikać z osobistych impulsów, a nie ze strategicznych kalkulacji. Śmierć najwyższego przywódcy Iranu we wczesnych godzinach konfliktu zwiększa niebezpieczeństwo dla wszystkich stron, w tym Stanów Zjednoczonych, Izraela i całego regionu. Choć wydaje się, że sytuacja narasta od miesięcy – wraz z rozrostem sił zbrojnych USA i wycofaniem się Trumpa z porozumienia nuklearnego z Iranem w 2018 r. – trajektoria wojny i jej ostateczny wpływ na reżim irański pozostają głównymi niewiadomymi.
Historia interwencji i niezamierzonych konsekwencji
Stany Zjednoczone od dawna angażują się w sprawy Iranu. Od zamachu stanu CIA w 1953 r., w wyniku którego zainstalowano szacha, do następstw rewolucji Ruhollaha Chomeiniego po 1979 r., polityka amerykańska wielokrotnie zmieniała krajobraz polityczny Iranu. Konsekwencje tych interwencji są nadal odczuwalne w regionie. Obecne podejście Trumpa – uderzenie mające na celu ścięcie głowy, bez widocznego planowania długoterminowego – stwarza ryzyko powtórzenia błędów z przeszłości. W przeciwieństwie do poprzednich operacji wojskowych, w których Stany Zjednoczone miały jasne cele strategiczne, tej wojnie wydaje się brakować ostatecznego celu końcowego innego niż mglista nadzieja na „zmianę reżimu”.
Stawką: krew, biznes i nieprzewidywalna odpowiedź
Pierwsze ofiary już przybyły. Zginęło trzech amerykańskich żołnierzy, a pięciu zostało rannych. Poprzednie sukcesy taktyczne Trumpa – naloty na irańskie obiekty nuklearne i nalot mający na celu schwytanie Nicolasa Maduro – polegały na uniknięciu śmierci Amerykanów. Tym razem jednak ryzyko jest większe.
Iran, choć osłabiony, zachowuje zdolność do uderzenia poza Bliskim Wschodem. Wywiad ostrzega, że Iran aktywnie poszukuje możliwości wyeliminowania urzędników zaangażowanych w zabójstwo Qassema Sulejmaniego w 2020 r. Decyzja Trumpa o usunięciu strażników z tych celów rodzi pytania, czy przedkłada on osobiste żale nad bezpieczeństwo narodowe.
Konflikt krzyżuje się także z interesami biznesowymi Trumpa. Rodzina Trumpów ma rozległe powiązania finansowe z Arabią Saudyjską, ZEA i Katarem, które są obecnie zagrożone irańskim odwetem. Motywacje prezydenta mogą wynikać z presji finansowych, tworząc konflikt między interesami USA a jego majątkiem osobistym.
Iluzja zwycięstwa i ciężar historii
Twierdzenie Trumpa, że „zakończy wojny”, brzmi fałszywie, ponieważ podsyca kolejny konflikt. Jego administracja nie ma spójnego planu na to, co stanie się po atakach wojskowych, przypominających niepowodzenia wojny w Iraku. W przeciwieństwie do nieudanej powojennej strategii administracji Busha, Trump wydaje się nie mieć jasnej wizji stabilizacji Iranu ani zapewnienia pokojowego przekazania władzy.
Historia pokazuje, że amerykańska interwencja w sprawy Iranu rzadko kończy się dobrze. Zamach stanu Eisenhowera, kryzysy naftowe Nixona i nieudane ratowanie zakładników przez Cartera podkreślają długoterminowe konsekwencje ingerencji w wewnętrzne sprawy Iranu. Trump może wierzyć, że zapewni szybkie zwycięstwo, ale rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona.
Podsumowując, wojna Trumpa z Iranem to niebezpieczne ryzyko o nieprzewidywalnych konsekwencjach. Brak planowania strategicznego, pokrywanie się osobistych interesów biznesowych oraz powaga historii wskazują na duże prawdopodobieństwo eskalacji i długoterminowej niestabilności. Wynik pozostaje niepewny, ale jedno jest jasne: ten konflikt to gra w kości o wysoką stawkę, w której stawką jest los Bliskiego Wschodu.
