Amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) przeżywa przedłużający się kryzys przywództwa pod obecną administracją, charakteryzujący się szybką rotacją personelu i brakiem spójnego kierunku. Kolejni pełniący obowiązki dyrektorów odchodzą ze swoich stanowisk w krótkim czasie, a agencja działa obecnie pod tymczasowym kierownictwem dyrektora Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH) Jaya Bhattacharyi, co budzi obawy co do gotowości na przyszłe sytuacje kryzysowe dotyczące zdrowia.
Czystki personalne i interwencje polityczne
Sytuacja w CDC pogorszyła się od czasu serii masowych zwolnień zainicjowanych w zeszłym roku przez Sekretarza Zdrowia i Opieki Społecznej Roberta F. Kennedy’ego Jr., co spowodowało redukcję personelu o około 25%. Zamieszanie następuje po nagłym zwolnieniu byłej dyrektor CDC Susan Monores, która twierdzi, że została zwolniona za odmowę wprowadzenia motywowanych politycznie zmian w federalnej polityce szczepień. Niestabilność agencji dodatkowo uwypuklił brutalny atak na kampus w Atlancie, podczas którego uzbrojony przeciwnik szczepionek zabił funkcjonariusza policji przybyłego na miejsce zdarzenia.
Znalezienie dyrektora-rezydenta – i dlaczego to ma znaczenie
Pierwszy wybór administracji na dyrektora CDC, były kongresman USA Dave Weldon, został wycofany ze względu na niewystarczające poparcie w Senacie. Brak przywództwa agencji to nie tylko problem administracyjny; ma to realne konsekwencje. Eksperci ds. zdrowia publicznego ostrzegają, że brak stabilnego przywództwa osłabia zdolność USA do reagowania na ataki bioterrorystyczne lub epidemie nowych patogenów.
„Jesteśmy żałośnie nieprzygotowani bez przywódców zdolnych pokierować reakcją na szczeblu krajowym, w tym dochodzeniami, rozszerzonymi testami, jasną komunikacją publiczną i koordynacją ze świadczeniodawcami” – ostrzega Ronald Nahass, prezes Infectious Diseases of America.
Opóźnienia w danych z nadzoru, nieodpowiednie wytyczne dla lekarzy i zmniejszone wsparcie finansowe dla stanowych i lokalnych wydziałów zdrowia to tylko niektóre z bezpośrednich konsekwencji.
Gry polityczne i luki prawne
Trwający kryzys zaostrza ustawa z 2023 r. forsowana przez senatora Teda Cruza, która wymagałaby zatwierdzenia przez Senat dyrektora CDC. Chociaż środek ten miał na celu sprawdzenie uprawnień agencji, pozwala administracji mianować tymczasowych przywódców, unikając jednocześnie kontroli procesu zatwierdzania.
Zgodnie z ustawą o reformie urzędów urzędnik mianowany przez Senat może piastować kilka stanowisk jednocześnie. W tym przypadku Bhattacharya kieruje obecnie zarówno NIH, jak i CDC, co krytycy nazywają sytuacją niezrównoważoną. 210-dniowy termin dla pełniących obowiązki urzędników upływa 25 marca, po czym niektóre krytyczne funkcje CDC mogą zostać prawnie ograniczone bez potwierdzonego dyrektora.
Problemy operacyjne i związane z zarządzaniem
Eksperci ostrzegają, że łączne obciążenie kierownictwem NIH i CDC jest nie do zniesienia. NIH zajmuje się badaniami i grantami, podczas gdy CDC zajmuje się szybkim reagowaniem w czasie rzeczywistym na sytuacje kryzysowe dotyczące zdrowia publicznego.
„Poproszenie jednej osoby o zarządzanie obydwoma naraz jest jak poproszenie kogoś o zarządzanie bieżącym ruchem lotniczym podczas projektowania samolotów” – mówi I. Tony Yang, profesor polityki zdrowotnej na Uniwersytecie Georgetown.
Geograficzna separacja agencji – ponad 600 mil – jeszcze bardziej komplikuje sytuację. Administracja broniła porozumienia przejściowego, twierdząc, że Bhattacharya ma „pełne zaufanie” prezydenta Trumpa i udokumentowane doświadczenie w podejmowaniu decyzji w oparciu o „najwyższy poziom nauki”. Krytycy pozostają sceptyczni, twierdząc, że niestabilność przywództwa jest zamierzona.
Brak stałego dyrektora CDC stanowi głębszy wzorzec osłabiania instytucji zdrowia publicznego i tworzenia niebezpiecznego środowiska dla przyszłych kryzysów.
