W narracji o Steve’ie Jobsie często dominuje obraz jego geniuszu, jednak ostatnie lata jego życia zostały określone przez brutalną, publiczną walkę z chorobą, która wywróciła do góry nogami przyszłość Apple. Nie chodziło tylko o diagnozę. To była wieloletnia walka, która zmusiła firmę do dojrzałości wykraczającej poza bezpośrednią obecność jej założyciela.
W 2003 roku u Jobsa zdiagnozowano rzadką postać raka trzustki. Nie była to typowa agresywna forma, często widywana w nagłówkach wiadomości. Był to guz neuroendokrynny, odmiana wolno rosnąca. W 2004 roku ogłosił, że przeszedł operację usunięcia guza. Społeczność medyczna była wówczas podzielona co do wyborów dotyczących jego leczenia, a niektórzy eksperci krytykowali jego decyzję o opóźnieniu standardowej opieki medycznej. Jednak upublicznił swoją walkę, ustanawiając precedens w zakresie przejrzystości, jakiego żaden inny dyrektor generalny nie odważył się naśladować.
Historia choroby pogorszyła się w 2009 roku. Jobs przeszedł przeszczep wątroby. Posunięcie to zasygnalizowało rozprzestrzenienie się nowotworu, czego zdaniem wielu można było uniknąć dzięki wcześniejszej interwencji. Znów udał się na zwolnienie lekarskie, poza zasięgiem opinii publicznej, podczas gdy pod jego tymczasowym kierownictwem akcje Apple nadal rosły.
W sierpniu 2011 roku sytuacja stała się oczywista. Jobs zrezygnował ze stanowiska dyrektora generalnego Apple. Tim Cook objął stanowisko szefa firmy. Przejście przebiegło gładko, wręcz zastraszająco efektywnościowo, po części dlatego, że firma przygotowywała się do tego momentu od lat. Dwa miesiące później, w wieku 56 lat, Jobs zmarł z powodu powikłań związanych z rakiem trzustki.
Dlaczego rodzaj raka ma znaczenie
Większość ludzi kojarzy raka trzustki z szybkim postępem. Przypadek Jobsa był inny ze względu na specyficzny rodzaj choroby, na którą cierpiał. Guzy neuroendokrynne mają znacznie lepsze rokowanie niż częściej występujący gruczolakorak przewodowy trzustki. Tego rozróżnienia często brakuje w biografiach, które skupiają się wyłącznie na tragedii, a nie na niuansach medycznych.
Opóźnienie w leczeniu pozostaje przedmiotem kontrowersji. Niektórzy historycy twierdzą, że poleganie Jobsa na medycynie alternatywnej kosztowało go cenny czas. Inni sugerują, że jego osobowość, wymagająca kontroli nad każdym aspektem życia, utrudniała przestrzeganie standardowych porad lekarskich. Przeszczep wątroby w 2009 roku był desperackim krokiem, który przedłużył jego życie, ale nie wyleczył choroby podstawowej.
Transformacja Apple pod presją
Rezygnacja z urzędu w sierpniu 2011 r. nie była wyłącznie wydarzeniem osobistym. To była korporacyjna fala uderzeniowa. Inwestorzy byli zdenerwowani. Czy magia zniknie wraz z nim? Rynek już wycenił jego nieobecność, ale wpływ emocjonalny był realny. Jobs był twarzą marki. Jego śmierć w październiku 2011 r. zamknęła rozdział, który powoli pisał się przez lata.
Przejście na stanowisko Tima Cooka w mniejszym stopniu dotyczyło ideologii, a bardziej egzekucji. Cook nie próbował być Jobsem. Skupił się na łańcuchach dostaw, usługach i zwrocie z kapitału. To był inny rodzaj geniuszu. Zbudowany na stabilności, a nie na zniszczeniu.
Dziedzictwo choroby
Pogarszający się stan zdrowia Jobsa zmusił Apple do zinstytucjonalizowania swojego sukcesu. Do 2009 roku firma była zbyt zależna od jednej osoby. Zarząd musiał wykazać się dużą aktywnością. Zespół przywódczy musiał się powiększyć. W rezultacie powstała firma, która mogła przetrwać śmierć założyciela bez upadku.
Wiele osób zastanawia się, co by się stało, gdyby Jobs wcześniej zgłosił się na leczenie. Czy jego życie zostałoby przedłużone?
