Indeks cen towarów i usług konsumenckich (CPI) to standardowa miara używana do śledzenia kosztów utrzymania określonego standardu życia. To nie jest tylko liczba losowa. Jest to miara kosztów życia, która wynika bezpośrednio ze zmian cen detalicznych. Ekonomiści, politycy i zwykli konsumenci korzystają z niego, aby uzyskać wgląd w to, jak mocno inflacja uderza w portfel.
Aby to obliczyć, statystycy wybierają koszyk towarów i usług, które są zazwyczaj kupowane przez grupę docelową. Produkty te wyceniane są okresowo, a następnie ich dane są łączone. Wagi mają znaczenie. Pozycje, które stanowią większą część średniego budżetu (takie jak czynsz czy żywność) są ważone bardziej niż zakupy niszowe. Ważony zbiór cen bieżących porównuje się następnie z cenami z wybranego roku bazowego. Rezultatem jest procentowy wzrost lub spadek. Procent ten pokazuje, o ile więcej (lub mniej) pieniędzy potrzeba na zakup tych samych towarów.
Wskaźnik CPI ma jednak ograniczenia. Koszyk jest statyczny. Nie dostosowuje się automatycznie, gdy ludzie zmieniają swoje nawyki. Jeśli ceny awokado gwałtownie wzrosną i wszyscy przerzucą się na banany, CPI może w dalszym ciągu zawyżać koszty życia, ponieważ w dalszym ciągu opiera się na pierwotnym zestawie towarów. Kiedy ekonomiści dostosowują się do tych zmian w subiektywnych preferencjach, tworzą tak zwane stałe wskaźniki użyteczności. Większość standardowych raportów CPI tego nie robi.
Kto dokładnie jest śledzony? Zależy to od konkretnego indeksu. Niektóre indeksy skupiają się wyłącznie na pracownikach najemnych. Inne skupiają się na mieszkańcach miast. Istnieją specjalistyczne wersje dla emerytów lub konsumentów miejskich. Na przykład Amerykańskie Biuro Statystyki Pracy publikuje kilka wersji wskaźnika CPI. W wiadomościach najczęściej pojawia się wskaźnik CPI dla wszystkich konsumentów miejskich (CPI-U). Obejmuje około 93% populacji USA.
Ponad 100 krajów publikuje własne wskaźniki cen konsumpcyjnych. Nie są identyczne. Koszyki produktów są różne. Metody ważenia również się różnią. Porównanie 2% stopy inflacji w Turcji i Niemczech wymaga zrozumienia tych różnic strukturalnych. Sama liczba rzadko opowiada całą historię.
Wskaźnik CPI pozostaje najczęściej cytowanym narzędziem pomiaru inflacji. Ale on nie jest idealny. Nie uwzględnia zmian w jakości towaru. Ignoruje zachowania konsumentów związane z zastępowaniem jednych towarów innymi. Opiera się na „migawce” sytuacji w określonym momencie. Jest to jednak najlepszy prosty wskaźnik, jaki mamy. Bez tego błądzilibyśmy w ciemno, dostosowując koszty utrzymania.
